Lejl mimli stilel
Linas JuozenasAqsam
Lejl mimli stilel
Vjaġġ żgħir minn sema mudlam wieħed għal deżerti, oċeani, dinjiet imbiegħda, vetturi spazjali mhux lesti, maġija – u ħsibijiet dwar għal xiex tassew ta’ min jiddedika l-ħin tiegħu.
Tafu, illejla ħarist lejn is-sema.
Kien skur b’mod mhux tas-soltu, u kien hemm tant stilel li għal mument is-sema ma deher xejn vojt.
Deher bla limiti.
Għal xi ħin bqajt wieqaf inħares ’il fuq, u mbagħad – kif ġeneralment jiġri – ħsibijieti bdew vjaġġ qabel ma bdejt jivvjaġġa jien stess.
Ftaħt il-“Google Maps” u bdejt indur f’diversi rkejjen tad-Dinja: deżerti, foresti, oċeani, ktajjen ta’ muntanji u pjanuri miftuħin enormi. Postijiet fejn donnhom kważi ma jiġri xejn, għalkemm taħt dak is-skiet jistgħu jkunu moħbija minerali, enerġija, ilma, storja, ħajja u opportunitajiet li għadu ħadd ma nnota.
Imbagħad ħarist lejn il-mapep tal-Qamar.
Wara – lejn Venere.
U x’imkien bejn għalqa żgħira fid-Dinja u pjaneta oħra, ħsieb wieħed sar ċar ħafna:
Għal affarijiet bla sens tassew ma tantx hemm ħin.
Iż-żmien xorta waħda jgħaddi.
L-iljieli jsiru filgħodu. Is-snin jimxu ’l quddiem. In-nies jixjieħu. Il-ġenerazzjonijiet jinbidlu. Il-problemi li llum jidhru straordinarjament importanti, fl-aħħar mill-aħħar jistgħu jisparixxu, u jħallu posthom għal oħrajn kompletament differenti.
Għalhekk, jekk iż-żmien xorta waħda għaddej ’il quddiem, nippreferi nqatta’ tiegħi fuq dak li jwassal x’imkien.
Nippreferi nqatta’ l-ħin tiegħi nfittix postijiet fejn jista’ jkun hemm minerali u materjali utli. Naħseb fejn jistgħu jiġu ttrasferiti t-teknoloġiji u kif l-għarfien jista’ jgħin lin-nies u lill-komunitajiet jiżviluppaw aktar malajr.
Infittix lil dawk li għadhom ma kellhomx l-opportunità jaraw kemm hi tassew wiesgħa d-dinja, u nipprova niftħilhom it-triq lejn l-għodod, ix-xjenza, l-inġinerija u l-opportunitajiet li forsi lanqas biss kienu jafu li jeżistu.
Imbagħad inlaqqa’ aktar imħuħ u aktar idejn madwar mejda waħda. Flimkien stajna nikkalkulaw kemm ikun hemm bżonn ta’ materjali għal vettura spazjali, kemm jista’ jkun il-piż tagħha, kemm għandha tkun ħoxna l-protezzjoni tagħha u kif l-aħjar nipproteġu lin-nies li jivvjaġġaw fiha.
Għalhekk huwa tant importanti għalija li nlesti l-Arka Globali tal-Għarfien. Din tista’ ssir pedament komuni tal-għarfien, li fuqu nkunu nistgħu nibdew u nkomplu x-xogħol tal-inġinerija. Meta nindunaw bi żball, niskopru lakuna jew ikollna bżonn aktar għarfien, inkunu nistgħu naġġornawha, sabiex ilkoll nifhmu x’nafu, fejn qegħdin bħalissa u x’għandu jsir wara.
Flimkien inkompli niżviluppa s-sit web bħala rekord ħaj tal-vjaġġ tagħna – post fejn kulħadd ikun jista’ jara kemm diġà mxejna, fuq xiex qed naħdmu bħalissa u x’għad fadlilna noħolqu.
Ibbażati fuq dan il-pedament komuni, inkunu nistgħu nistaqsu mistoqsijiet saħansitra akbar. Kif għandna naħżnu l-enerġija? Kif nistgħu nkabbru l-ikel f’postijiet fejn s’issa ma kienx jikber? Kif jistgħu l-magni jsewwu magni oħra? Kif jista’ dak li llum jinstema’ impossibbli, għada bil-mod il-mod isir inġinerija ordinarja?
Mhux kull vjaġġ għandu jsir fid-dinja fiżika. Inqatta’ wkoll ħin nimmedita u ngħix f’universi ta’ ħolm lucid, u meta nqum naqsam l-iskoperti tiegħi ma’ dawk li ma jistgħux jivvjaġġaw hemm huma stess.
Inqatta’ ħin man-nies li nħobb – nappoġġjaw lil xulxin, nieħdu ħsieb lil xulxin u noħolqu flimkien dinja aħjar għalina lkoll. Nibni rabtiet sinifikanti ma’ nies ġodda, billi ngħaqqad aktar imħuħ, qlub, esperjenzi u possibbiltajiet.
U forsi l-aktar ħaġa importanti – inkompli ntejbu l-arti tal-fejqan, biex, meta jkun hemm bżonn, inkun nista’ nieħu ħsieb lil oħrajn u nkun tassew utli. Iżda dak iż-żmien diġà wasal, minkejja li dan kollu huwa kkumplikat.
Hekk nagħżel li ngħix ħajti: infittex, nitgħallem, noħloq, nesplora, nibni rabtiet u infejjaq – fost nies li jħobbu lil xulxin sinċerament u jieħdu ħsieb lil xulxin, filwaqt li noħolqu flimkien dinja għalina lkoll.
Dawn il-mistoqsijiet jidhirli li huma ħafna aktar ħajjin mill-biċċa l-kbira tad-drammi ta’ kuljum.
Lil hinn minna tinfirex univers enormi.
Għad hemm tant affarijiet moħbija.
Għad fadal tant x’nifhmu, noħolqu u niskopru.
U forsi naf x’jonqos.
Aktar nies.
Aktar imħuħ madwar mejda waħda. Aktar idejn li joħolqu. Aktar ideat strambi li jsiru prototipi, aktar prototipi li jsiru magni, u maż-żmien – forsi wkoll aktar magni li jsiru vetturi spazjali.
U l-maġija.
Il-maġija hija l-ħaġa tiegħi, hux hekk?
Iva. Naħseb li l-maġija hija l-mutur tiegħi.
Mhux neċessarjament maġija bħala ħarba mir-realtà jew sempliċement maġija fis-sens tal-fejqan. Qed infisser dik it-tip ta’ maġija li tippermettilek tħoss ir-realtà permezz tal-imħabba. Is-sensazzjoni li għad hemm xi ħaġa x’noħolqu, xi ħaġa li ħadd għadu ma fehem, xi ħaġa li nistgħu niskopru, nitgħallmu, infejqu, nibnu jew nibdlu.
Hija dik il-parti minni li tħares lejn xi ħaġa ordinarja u mill-ewwel tibda tistaqsi fiex iktar tista’ tinbidel.
Għalqa vojta ssir laboratorju. Minerali stramb – mistoqsija. Biċċa metall – magna. Mappa – vjaġġ. Punt mudlam fis-sema – post li forsi tassew nistgħu nilħqu.
Forsi propju hemmhekk għandu jkun postu – xi mkien bejn l-immaġinazzjoni u l-inġinerija, fejn affarijiet impossibbli jitħallew jeżistu għal xi żmien, sakemm xi ħadd isib kif joħloqhom.
Nimmaġina mwejjed kbar mgħobbija bi tpinġijiet, għodod, minerali, prototipi mhux lesti, kalkoli strambi, kompjuters, wajers, tazzi tat-te u nies isolvu problemi flimkien.
Aktar nies milli hemm ħdejja bħalissa.
Tim akbar.
Wieħed jaf sew is-sistemi tal-propulsjoni. Ieħor – il-materjali. Ieħor – il-bijoloġija. Xi ħadd jifhem l-enerġija, il-magni, l-elettronika jew is-softwer.
Xi ħadd jaf dak li jien qatt ma tgħallimt. Xi ħadd jinnota żball li ħaddieħor ma ra. Xi ħadd jistaqsi mistoqsija stramba li ħadd ma ħaseb fiha.
U f’daqqa waħda idea li għal persuna waħda kienet impossibbli ssir sempliċement diffiċli għal tim.
X’imkien lil hinn minn dawk l-imwejjed jistgħu jkunu wieqfa magni sperimentali, vetturi spazjali mhux lesti u affarijiet li għad m’għandhomx ismijiet xierqa.
Forsi vettura spazjali waħda ssir tnejn.
Forsi eventwalment l-hangar kollu jimtela bihom.
Proġetti differenti. Għanijiet differenti. Magni għad-Dinja, magni għall-orbita, magni maħsuba għal postijiet ’il bogħod ħafna minn darna.
Probabbilment ikun hemm ukoll xi fallimenti.
Esperimenti li joħolqu aktar duħħan milli progress. Kalkoli li jkollhom jerġgħu jsiru. Partijiet li jirrifjutaw kategorikament li jaħdmu kif, skont it-tpinġija, suppost għandhom.
Xi ħadd jidħak. Xi ħadd isib għodda oħra. Xi ħadd jgħid: “Sewwa, tal-inqas issa nafu li dan il-mod ma jaħdimx.”
U mbagħad kulħadd jipprova għal darb’oħra.
Forsi xi ħadd jiftakar fl-ikel meta kulħadd ikun diġà nesa l-ħin. Forsi xi ħadd iġib it-te. Forsi xi ħadd jinnota li s-sema huwa straordinarjament ċar, u jistieden lil kulħadd joħroġ għal ftit minuti.
U iva, forsi f’dak il-mument meta nkun mgħaddas kompletament f’xi tpinġija, kalkolu jew magna nofsha mmuntata, idejn ġentili kultant jgħannquni minn wara bla mistenni.
Għal mument biss.
L-ebda tfixkil kbir. M’hemmx għalfejn nagħmlu storja minn kollox.
Tfakkira żgħira biss li hemm nies madwarna u li l-ħajja teżisti wkoll lil hinn mill-kalkoli.
U mbagħad – lura lejn il-vettura spazjali.
Forsi dak li jonqosni mhuwiex ħajja aktar kwieta, iżda ħajja akbar.
Aktar nies.
Aktar ħidma f’tim.
Aktar għarfien li jiċċirkola liberament minn moħħ għal ieħor.
Aktar ħwienet tax-xogħol, laboratorji u proġetti strambi li jitolbu li kull parteċipant fihom illum isir ftit aħjar milli kien ilbieraħ.
Aktar postijiet fejn il-kurżità tkun utli.
Aktar vetturi spazjali.
Aktar maġija.
Mhux maġija minflok ix-xjenza.
Maġija bħala xrara qabel ix-xjenza.
Dak li jġiegħel lil persuna tħares lejn limitu aċċettat universalment u tistaqsi bil-kwiet jekk hux tassew irid jibqa’ hemm.
L-ewwel nett – stagħġib.
Imbagħad – mistoqsija.
Imbagħad – kalkolu.
Imbagħad – prototip.
Imbagħad x’aktarx xi ħaġa tixgħel.
Imbagħad kalkolu ieħor. Tpinġija oħra. Par idejn ieħor. Tentattiv ieħor.
Sakemm jum wieħed, dak li darba kien jeżisti biss fl-immaġinazzjoni ta’ xi ħadd ikun diġà wieqaf fl-art tal-ħanut tax-xogħol.
U forsi dan hu ħaġa oħra qrib il-maġija – li nbiddlu dak li qabel ma kienx jeżisti f’dak li jeżisti.
Forsi nistgħu nibnu vetturi spazjali u xorta noqogħdu barra taħt l-istilel.
Forsi nistgħu nikkalkulaw il-ħxuna tal-protezzjoni mir-radjazzjoni u xorta ma ninsewx nistaqsu jekk kulħadd madwar il-mejda hux tajjeb.
Forsi l-aqwa progress ma jseħħx meta nsiru aktar kesħin jew aktar bħal magni, iżda meta nkunu kapaċi noħolqu affarijiet straordinarji mingħajr ma nitilfu l-kurżità, l-immaġinazzjoni, il-qalb tajba u lil xulxin.
Nitgħallmu. Noħolqu. Nesploraw. Nistagħġbu.
Naqsmu l-għarfien. Insolvu l-problemi. Nidħku meta xi ħaġa ma tirnexxix. Ngħinu meta jsir diffiċli. Nippruvaw mill-ġdid.
U kultant inwarrbu l-għodod u l-kalkoli għal żmien twil biżżejjed biex ilkoll noħorġu barra u nħarsu lejn l-istilel li qed nippruvaw nilħqu.
Forsi dan hu eqreb tad-direzzjoni li kont qed nipprova niddeskrivi.
Mhux naħarbu mid-dinja. Mhux nippruvaw negħlbu ż-żmien.
Insibu n-nies, l-għarfien, l-għodod u l-kuraġġ biex nużaw iż-żmien li għandna b’mod aktar sinifikanti.
Noħolqu dinja b’aktar kurżità milli drama, aktar kollaborazzjoni, aktar kreattività, aktar qsim tal-għarfien, aktar tentattivi serji biex ideat impossibbli jsiru realtà – u aktar stilel li bil-mod il-mod isiru destinazzjonijiet tal-vjaġġ.
Ftit xjenza. Ftit inġinerija. Ħafna xogħol.
Aktar nies ħdejna. Aktar vetturi spazjali quddiemna.
Biżżejjed maġija biex ma nieqfux nistaqsu x’nistgħu noħolqu wara.